Είναι πλέον αναμφισβήτητο το γεγονός των βλαβερών συνεπειών του καπνού στον ανθρώπινο οργανισμό και μάλιστα όχι μόνο σε αυτούς που καπνίζουν αλλά και σε αυτούς που αποτελούν άθελά τους «παθητικούς» καπνιστές.
Σε Ευρωπαϊκό επίπεδο τα μέτρα περιορισμού του καπνίσματος διευρύνονται συνεχώς: περιορισμοί στην διαφημιστική προβολή, μεγάλες και ακαλαίσθητες ενδείξεις επάνω στα πακέτα των τσιγάρων με μηνύματα που φέρνουν ρίγος, απαγόρευση του καπνίσματος σε δημόσιους χώρους και πολλά άλλα.
Στην Ελλάδα το νομικό πλαίσιο κατατέθηκε στην Ελληνική Βουλή και δημοσιεύτηκε σαν Νόμος πλέον στις 22 Δεκεμβρίου 2008 (3730/ Φ.Ε.Κ 262 τ.Α’ 23.12.08 περί Προστασίας ανηλίκων από τον καπνό και τα αλκοολούχα ποτά και άλλες διατάξεις).
Ο Νόμος αυτός προβλέπει την απαγόρευση του καπνίσματος σε όλους τους εργασιακούς χώρους, σε κάθε χώρο αναμονής, στα μέσα μαζικής μεταφοράς, στα αεροδρόμια, στα ταξί, στους χώρους εστίασης, στα μπαρ και στους χώρους διασκέδασης, από το 2010 – ειδικά για τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος από την 1η Ιουλίου 2009.
Για όλα τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος ισχύει γενική απαγόρευση του καπνίσματος (άρθρο 3, παρ.1-β Ν 3730) ενώ υπάρχει ειδική πρόβλεψη για την προαιρετική διαμόρφωση χώρων καπνιζόντων σε καταστήματα μεγαλύτερα των 70 τ.μ. με συγκεκριμένες προϋποθέσεις (διαχωρισμός από την υπόλοιπη αίθουσα, ειδικές εγκαταστάσεις εξαερισμού, ειδική άδεια διαμόρφωσης και λειτουργίας καπνιζόντων- άρθρο 3, παρ. 2 Ν 3730).
Ειδικά για τους ιδιοκτήτες των εστιατορίων και των μπαρ που ο χώρος τους δεν ξεπερνά τα 70 τ.μ. προβλέπεται η δυνατότητα να αποφασίσουν αν το κατάστημά τους θα είναι αποκλειστικά για καπνιστές ή όχι με την επικόλληση ειδικού σήματος στην είσοδο του καταστήματος, το οποίο χορηγείται από τους κατά τόπους Δήμους. Παρέχεται επίσης η δυνατότητα αλλαγής της αρχικής επιλογής του ιδιοκτήτη του καταστήματος, όταν και όποτε το κρίνει αναγκαίο. Όσοι πάντως προτιμήσουν το σήμα καπνιζόντων είναι υποχρεωμένοι να εγκαταστήσουν ειδικά μηχανήματα εξαερισμού.
Η σχετική εγκύκλιος (σε εφαρμογή του Νόμου 3730) εκδόθηκε στις 30 Απριλίου 2009 (Αριθμός 59568/30.4.2009 Υπουργείου Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης) που αφορά τους ιδιοκτήτες καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος μέχρι 70 τ.μ. και έχει ως εξής:
ΘΕΜΑ: Εφαρμογή Νόμου 3730/23.12.08 σε καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος έως 70 τ.μ.
ΣΧΕΤ: Ο Νόμος υπ. Αριθμ. 3730/Φ.Ε.Κ 262 τ.Α’ 23.12.08 περί προστασίας ανηλίκων από τον καπνό, τα αλκοολούχα ποτά και άλλες διατάξεις
Αναφερόμενοι στον ανωτέρω σχετικό Νόμο 3730/23.12.2008 περί προστασίας ανηλίκων από τον καπνό, τα αλκοολούχα ποτά και άλλες διατάξεις και ειδικότερα σε εφαρμογή της παρ. 3, του Άρθρου 3 για τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος έως 70 τ.μ., σας επισημαίνουμε τα κάτωθι:
1. Σύμφωνα με την παρ. 3 του Άρθρου 3 του Ν. 3730/2008 «τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος έως 70 τ.μ. της περίπτωσης β’ της παρ. 1 του ιδίου Άρθρου, χαρακτηρίζονται με απόφαση του ιδιοκτήτη τους, που θα ενσωματώνεται στην άδεια λειτουργίας τους, ως καταστήματα αποκλειστικά για καπνίζοντες ή μη καπνίζοντες. Με νεότερη εισήγηση του ιδιοκτήτη δύναται να τροποποιηθεί, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, ο χαρακτηρισμός αυτός».
2. Με δεδομένο ότι ο Νόμος 3730/2008 για την απαγόρευση του καπνίσματος στα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος θα ισχύσει από 01/07/09, είναι αναγκαίο μέχρι 01/06/09 οι υπεύθυνοι των καταστημάτων που εμπίπτουν στην παράγραφο 1 του Άρθρου 3, να δηλώσουν στην αρμόδια υπηρεσία του οικείου δήμου που χορήγησε την άδεια λειτουργίας τους εάν επιθυμούν να χαρακτηριστούν ως καταστήματα αποκλειστικά για καπνίζοντες ή όχι.
3. Εφόσον λειτουργεί το κατάστημα ως χώρος καπνιζόντων, θα υπάρξει σχετική καταχώρηση με μέριμνα της αρμόδιας υπηρεσίας του δήμου, στην άδεια λειτουργίας του καταστήματος. Επιπρόσθετα η ίδια υπηρεσία του δήμου που χορηγεί την άδεια λειτουργίας, θα διαθέσει στο κατάστημα ειδικό σήμα.
Το σήμα αυτό θα τοποθετηθεί σε εμφανές σημείο στην είσοδο του καταστήματος και θα αναφέρεται με αυτό, ότι το κατάστημα είναι για καπνίζοντες.
4. Τα καταστήματα για καπνίζοντες θα έχουν υποχρεωτικά ειδικές εγκαταστάσεις εξαερισμού του χώρου, όπως προβλέπεται στην παρ. 2 του Άρθρου 3 του Νόμου 3730/23.12.2008. Περαιτέρω θέματα – ζητήματα που σχετίζονται με την καλή και αποτελεσματική λειτουργία αυτών για την προστασία της δημόσιας υγείας θα ρυθμιστούν με Απόφαση του Υπουργού Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης που θα εκδοθεί.
Τσουχτερά πρόστιμα, που θα αρχίζουν από 1000 € και θα φθάνουν στις 20 χιλιάδες € - επί πλέον τον κίνδυνο ανάκλησης της άδειας λειτουργίας είναι η «δαμόκλειος σπάθη» πάνω από τους επαγγελματίες της μαζικής εστίασης για ενδεχόμενες παραβάσεις των πελατών τους. Αλλά και οι πελάτες που θα εντοπίζονται με τσιγάρο στο χέρι σε χώρους που απαγορεύεται το κάπνισμα θα είναι υποχρεωμένοι να καταβάλλουν τσουχτερό πρόστιμο.
Όσο πλησιάζει η μέρα εφαρμογής του Νόμου για την απαγόρευση του καπνίσματος, πληθαίνουν οι συζητήσεις μεταξύ των επαγγελματιών του κλάδου της μαζικής εστίασης σχετικά με την επίπτωση που θα έχει το μέτρο στην λειτουργία της επιχείρησής τους αλλά και στην κερδοφορία τους.
Τα καλά νέα είναι ότι σε άλλες χώρες δεν υπήρξε καμιά οικονομική επίπτωση από την εισαγωγή των μέτρων περιορισμού του καπνίσματος σε εστιατόρια και μπαρ: Σύμφωνα με την ανάλυση 100 διαφορετικών μελετών σε πολλές χώρες (Καναδάς, Αγγλία, ΗΠΑ, Νέα Ζηλανδία, Νότια Αφρική, Ισπανία, Χονγκ Κόνγκ κ.α) που πραγματοποιήθηκε επί σειρά ετών, το συμπέρασμα είναι κοινό: Δεν υπάρχουν μακροπρόθεσμα οικονομικές επιπτώσεις για τους επαγγελματίες!
Τα κακά νέα είναι ότι κάθε χώρα έχει ποικιλία αντιδράσεων, τουλάχιστον το πρώτο διάστημα εφαρμογής του μέτρου, και ότι είναι πολύ πιθανόν να υπάρχουν αρκετές αρνητικές συνέπειες – τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, ιδίως εν όψει της πρωτιάς που κατέχει η χώρα μας στο κάπνισμα μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών – το 45% των Ελλήνων και το 20% των Ελληνίδων είναι καπνιστές!
Αντίστοιχα, η χώρα μας είναι επίσης πρώτη στα περιστατικά καρκίνου του πνεύμονα, με περίπου 4,5 περιστατικά ανά 100.000 πληθυσμού, κάτι που εξηγεί την ευρύτατη απήχηση που έχει το μέτρο αυτό στην κοινή γνώμη: Τα μέτρα απαγόρευσης του καπνίσματος σε δημόσιους χώρους επικροτούν 6 στους 10 καπνιστές και 9 στους 10 μη καπνιστές στη χώρα μας. Μάλιστα, το ποσοστό των εργαζόμενων σε εστιατόρια και ταβέρνες που συμφωνούν με την απαγόρευση του καπνίσματος αγγίζει το 86 %!
Όπως προκύπτει από πρόσφατη (Απρίλιος 2009), έρευνα της Κάπα Research για λογαριασμό του Ινστιτούτου Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής (ΙΚΠΙ), στο πλαίσιο της Εθνικής Δράσης κατά του Καπνίσματος, τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά:
Σε αντιπροσωπευτικό δείγμα 2.037 ενηλίκων καπνιστών και 2.006 ενήλικων μη καπνιστών, το 10% των καπνιστών δηλώνει ότι θα κόψει το κάπνισμα λόγω των νέων μέτρων και το 43% ότι θα το ελαττώσει.
Επίσης, το 34,3% των καπνιστών δηλώνει ότι θα μειώσει τις εξόδους του σε χώρους εστίασης ή διασκέδασης μετά τα νέα μέτρα, σε αντίθεση με το 34,8% των μη καπνιστών που θα πηγαίνει περισσότερο.
Όλα αυτά σημαίνουν ότι υπάρχει μια εξαιρετική ευκαιρία με την καλή διάθεση όλων (πελατών κυρίως αλλά και επαγγελματιών) να αρχίσουμε σταδιακά κάτι που σε άλλες χώρες έχει επιτευχθεί προ πολλού:
Οι μεν καπνιστές να μειώσουμε την εξάρτηση από την βλαβερή αυτή συνήθεια, οι δε «μη καπνιστές» να απαλλαγούν επί τέλους από τις επιπτώσεις του παθητικού καπνίσματος που είναι υποχρεωμένοι να «εισπνέουν» από τις κακές συνήθειες των άλλων.
Επαγγελματίες της μαζικής εστίασης και πελάτες πρέπει να εξαντλήσουν κάθε δυνατότητα ώστε αυτός τουλάχιστον ο Νόμος να εφαρμοστεί!
Λεωνίδας Κουμάκης
kb@kbanalysis.com